Engelli işçi, bedensel ve/veya ruhsal durumundaki engelleri nedeniyle, çalışma gücünden en az %40 oranında yoksun olan ve bunu mevzuatta belirtilen hususlara uygun bir sağlık kurulu raporuyla belgelemiş kişidir.

İş kanunu ve engelli işçi çalıştırma yönetmeliğince, engelli işçi çalıştırmak ve engelli işçi işyeri koşullarıyla ilgili bir takım sınırlamalar koyulmuştur.

Engelli İşçi Kadrosunda Çalışacak Kişi Sayısı Hesaplaması

• İşyerlerinde, toplam çalışan sayısı ile doğru orantılı sayıda engelli işçi çalıştırma zorunluluğu vardır. 50 veya daha fazla işçisi olması önkoşulu ile özel sektörde faaliyet gösteren işyerlerinde, engelli işçi sayısı toplam işçi sayısının en az %3 oranında olmalıdır. Bu zorunluluk, aynı il sınırı içerisinde bulunan aynı işverene ait tüm işyerlerinin toplam çalışan sayısı dikkate alınarak hesaplanmalıdır.

• Çalıştırılması gereken engelli işçi sayısı hesaplanırken belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçiler esas alınır. Kısmı süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçilerin çalışma süreleri tam süreli çalışmaya çevrilerek hesaplanmalıdır. Oranların hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür.

Engelli İşçi Çalıştıran İşverenin Sorumlulukları

• Çalışmaya başlayan engelli işçinin durumu en fazla bir ay içinde tescil edilmelidir.

• Belirlenen engellilik oranları üzerinde ve/ veya %80 üzerinde engele sahip ya da kontenjan fazlası çalıştırılan engelliler için işveren, sigorta primi hissesi tutarının tamamı Hazine tarafından ödenir.

• İşyerinden malulen ayrılmak zorunda kaldıktan sonra ileri tarihte çalışma koşullarını sağlayan engelli işçi, eski işyerine dönmeyi talep edebilir. Bu durumda işveren eğer kontenjan varsa hemen, yoksa işçinin talebi devam ettiği takdirde boş kalan ilk kontenjanda işçiyi tekrar işe almakla sorumludur. İşveren, koşullar uygun olduğu halde işçiyi işe geri almıyorsa, talepte bulunan işçiye 6 aylık ücreti tutarında tazminat vermekle yükümlüdür.

• Engelli işçi istihdamında, mevcut işine devam ederken engelli duruma gelen işçiye öncelik tanınmalıdır.

• Engelli işçi, çalışmaya başladığı anda en az %40 engel derecesine sahipken, aynı işyerinde çalışmaya devam ederken engel durumunda düzelme olduğunda engelli kadrosunda çalışmaya devam edecektir.

• İşveren; yukarıda belirtilen hususlara uymadığı ya da engelli işçi çalıştırmadığı tespit edildiğinde, bu kurallara uymadığı her ay için idari para cezası ödemekle yükümlüdür.

Engelli İşçinin Çalışma Koşulları

• Engelli işçi istihdamı Türkiye İş Kurumu veya özel istihdam büroları aracılığıyla gerçekleştirilir.

Engelli işçinin, engellilik durumu ve derecesine istinaden hangi işlerde çalıştırılabileceğine dair yönetmelik, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı işbirliği ile belirlenir. Engelli işçilerin engellilik durumuna göre hangi işlerde çalışabileceğine dair liste için tıklayınız.

• İşveren, engelli işçiyi işçinin mesleki, beden ve ruhsal koşullarına uygun işlerde çalıştırmaktan sorumludur.

• Engelli işçiler, yer altı ve su altı işlerinde çalıştırılamazlar, ayrıca işyerinde toplam çalışan sayısı belirlenirken yer altı ve su altı işlerinde çalışan işçiler dikkate alınmaz.

• Engellilerin gece çalışması yapmasına dair özel bir hüküm bulunmamakla birlikte, sağlık durumunun gece çalışmasına uygun olmadığını sağlık raporu ile belgeleye engelli işçi gece çalışmasından muaf tutulacaktır.