5434 sayılı Kanunun 72 nci maddesinde; "Ölen iştirakçilerin, iştirakçi bulunmayan dul ve muhtaç anaları ile iştirakçi olmayan ve ölüm tarihinde muhtaç ve (65) yaşını doldurmuş bulunan babalarına Sandığa müracaat tarihini takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanır. Muhtaç babalardan çalışarak geçimini sağlayamayacak derecede malûl olanlar için yaş kaydı aranmaz.
Muhtaç olması sebebiyle aylık bağlanan babanın ölümünde aylığı muhtaç olması şartı ile Sandığa müracaat tarihini takip eden aybaşından itibaren öz anaya bağlanır.

Şu kadar ki, ölüm tarihinde; evli bulunmaları dolayısıyla aylık bağlanmamış ve sonradan dul kalmış veya boşanmış muhtaç analar ile (65) yaşını doldurmamış malûl ve muhtaç bulunmayan babaların (65) yaşını doldurmaları veya malûl duruma girmeleri halinde, muhtaç bulunmaları şartı ile (65) yaşını doldurmuş olmakla beraber muhtaç olmadıklarından dolayı aylık bağlanmamış bulunanların sonradan muhtaç duruma girmeleri halinde Sandığa müracaatlarını takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanır.

(Değişik: 01.04.1998-4354/2 md.) Bu Kanunun 64. maddesinin (a, b, c, ç, d ve e) fıkralarında açıklanan durumlardan dolayı veya 3.11.1980 tarih ve 2330 sayılı Kanun ile bu kanuna ek 18.12.1981 tarihli ve 2566 sayılı Kanun kapsamında mütalaa edilen görevler nedeniyle hayatlarını kaybetmiş bulunan iştirakçilerle bunlardan aylık almakta iken ölenlerin baba veya analarına, ölüm tarihini takip eden aybaşından geçerli olarak aylık bağlanır. Babaya bağlanan aylık, dul ve yetimlerin bulunması hali de dahil, ana ve babaya eşit olarak paylaştırılarak ödenir. Dul ve yetimlerle beraber baba veya anaya aylık bağlanması halinde, eş ve çocukların aylıkları baba veya ananın bulunmadığı durumlarda bağlanacak aylıktan az olamaz. 3/11/1980 tarihli ve 2330 Sayılı Kanun ile bu kanuna ek 18/12/1981 tarihli ve 2566 sayılı Kanun kapsamında mütalaa edilen görevler nedeniyle bağlanan aylıklar Bakanlar Kurulu kararı ile iki katına kadar çıkartılabilir. Ödenecek aylığın Bakanlar Kurulunca artırılması halinde, bağlanan aylıkta meydana gelecek farklar ile dul ve yetimlerle beraber aylık bağlanması halinde, baba veya anaya bağlanan aylıklar da sosyal güvenlik kurumlarınca Hazineden tahsil edilir."

Hükmünü amir olup,

Maddeye 4354 sayılı Kanunla eklenen son fıkra ile ana-babaya aylık bağlanması hususunda özel hükümler getirildiğinden,

Ana babaya aylık bağlama hallerini genel şartlar ve özel hal olmak üzere iki bölümde incelemek yerinde olacaktır.

Ana Babaya Aylık Bağlamada Genel Şartlar


Ana ve babaların aylık başlangıç tarihleri; müracaat tarihini takip eden aybaşıdır.

Babaların aylığa hak kazanabilmeleri için;

Kendisinden aylık bağlanacak olanın ölüm tarihinde, iştirakçi olmamaları, muhtaç ve 65 yaşını doldurmuş bulunmaları,

Ya da, iştirakçi olmamaları, muhtaç ve çalışarak geçimini sağlamayacak derecede malûl olmaları gerekmektedir.

Ölüm tarihinde aylık bağlama şartlarını taşımadığı için aylık bağlanmamış olan babaya, daha sonra bu şartları taşır hale geldiği takdirde Sandığa müracaat tarihini takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanacaktır.

Anaların aylığa müstehak olabilmeleri için ise;

Kendisinden aylık bağlanacak olanın ölüm tarihinde, dul ve muhtaç olmaları şartı aranacaktır.

Ölüm tarihinde bu şartları taşımadığı için aylık bağlanmamış anaya, daha sonra eşinin ölmesi veya boşanması sebebiyle dul kalması halinde muhtaç da olması kaydıyla Sandığa müracaat tarihini takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanacaktır.

Görüldüğü üzere genel olarak; ölenin geride bıraktığı ana ve babasından sadece aylık bağlama şartlarını taşıyan babasına aylık bağlanmakta,

Anaya, ancak babanın ölümünden sonra muhtaç da olması halinde aylık bağlanabilmektedir. Ancak,

Ölüm tarihinde boşanmış ana ve babanın her birine ayrı ayrı aylık bağlanacaktır.

Evlat edinene evlatlıktan aylık bağlanmayacaktır.