Askerlik, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı her gencin yapmış veya yapacak olduğu vatani bir hizmettir. Nitekim 1111 sayılı Askerlik Kanunu’na göre Türkiye Cumhuriyeti tebaası olan her erkek, askerlik yapmaya mecburdur. Kişinin özürlülük veya diğer istisnai durum halleri var ise, kişi askerlikten muaf olabilmektedir. Askerlik çağı; her erkeğin nüfus kütüğünde yazılı olan yaşına göredir ve yirmi yaşına girdiği sene ocak ayının birinci gününden başlayarak 41 yaşına girdiği sene ocak ayının birinci gününde bitmek üzere en çok yirmi bir sene sürer.

Hizmet borçlanmalarından biri olan askerlik borçlanmasının emekliliği nasıl etkilediği eskiden beri sürekli merak edilen konuların başında gelir. Askerlik borçlanması sigortalıların durumlarına göre kimi zaman büyük avantajlar sağlayabilmektedir.

Askerlik borçlanması nasıl yapılır

Er veya erbaş olarak silâhaltında veya yedek subay okulunda geçen süreleri sigortalının kendisi borçlanabileceği gibi, ölümü halinde hak sahipleri de borçlanabilmektedir. Buna göre ilgili Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü, Sosyal Güvenlik Merkezi veya internet ortamından temin edeceğiniz “Askerlik Borçlanma Belgesi”ni, bağlı bulunduğunuz askerlik şubesinden tasdik ettirmeniz gerekmektedir. Daha sonra söz konusu belgeyi dosyanızın bulunduğu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü veya Sosyal Güvenlik Merkezi’ne vermeniz ve hesaplanan tutarı ödemeniz halinde gerekli işlemler yapılacaktır.

Askerlikte hangi süreleri borçlanamazsınız

Yapılacak askerlik borçlanmalarında, hava değişimlerinin üç ayının askerlik süresi olarak dikkate alınması gerektiğinden, hava değişimi sürelerinin üç ayı aşan kısmı ile hastalık veya cezai bir sebeple uzayan süreler borçlandırılmayacaktır.

5510 sayılı Kanun’da 4-a’lı (eski adıyla SSK’lı) olarak çalışanlarda fiili çalışma arandığından, askere giden bir kişinin –fiilen çalışması mümkün olmayacağından- sigortalı olamayacağı da açıktır. Ancak yapılan işe göre Bağ-Kur’lular (4/b) sigortalılığını devam ettirmektedirler. Askerde iken bu şekilde Bağ-Kur sigortalılığı devam edenler daha sonra askerlik borçlanması yapamamaktadır. Çünkü bu durumda olanlar söz konusu dönemi zaten Bağ-Kur sigortalılığı olarak kazanmaktalar. Ayrıca askerlik hizmetini er-öğretmen olarak yapanların sadece kıtada maaşsız olarak geçen süreleri borçlandırılacaktır.

Askerlik sürenizin tamamını borçlanmanız şart değil!

Emekli olmak isteyen sigortalıların veya ölümleri halinde geride kalan hak sahiplerinin yaşlılık veya ölüm aylığı almak için her zaman uzun sürelerin borçlanmasına ihtiyaç olmayabilir. Örneğin yaşlılık aylığı için 120 güne ihtiyacınız varsa askerlik sürenizin dört ayını borçlanmanız yeterli olacaktır. Veyahut 18 ay askerlik borçlanması talebinde bulundunuz. Ama sadece altı aylık süreye karşılık gelen tutarı ödediniz. Altı aylık süre borçlanmış sayılacaksınız. Geriye kalan 12 aylık süreyi borçlanmak istediğinizde yeniden başvuru yapmanız gerekmektedir.

Borçlanma, emeklilik tarihini erkene alabilir...

En çok merak edilen sorulardan biri de; askerlik borçlanmamı yaparsam erken emekli olabilir miyim, sorusudur. Söz konusu durumu herkes kendisine göre hesaplayabilir. Askerlik borçlanması ile erken emekli olabilmek iki yolla olabilir.

1- Genel olarak bakıldığında, askerlik yaptığınız tarihler, ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başladığınız tarihten önce ise, ilk sigorta başlangıç tarihiniz borçlanılan süre kadar geriye gidecektir. Söz konusu durum erken emekli olmanızı sağlayabilir.

2- Sigortalı, yaş ve sigortalılık süre şartlarını doldurmuş ve eksik prim günü varsa, eksik gün kadar çalışması gerekirken askerlik borçlanması ile eksik gün primlerini ödeyerek emekli olabilmektedir.

Bugün borçlansanız ne kadar ödersiniz

Askerlik borçlanması, sigortalıların veya hak sahiplerinin prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında olmak üzere, kendilerince belirlenecek günlük kazancın yüzde 32’si üzerinden hesaplanmaktadır. Hesaplama, borçlanma yapılmak istenildiği dönemde geçerli prime göre esas günlük kazancın alt ve üst sınırlarından yapılmaktadır. Bugün prime esas günlük kazanç alt sınır 24,30 TL, üst sınır ise 157,95 TL’dir. Buna göre bir günlük askerlik borçlanma tutarınız en az 24,30 TL x yüzde 32 = 7,78 TL, en fazla 157,95-TL x yüzde 32 = 50,54 TL olacaktır. Bugün itibariyle 18 aylık askerlik borçlanma tutarınız 729,00 x yüzde 32 x 18 = 4.199.04 TL olarak hesaplanacaktır.

01.10.2008 tarihinden önce memur olanların askerlik borçlanması farklı...

5510 sayılı Kanun’un yürürlülük tarihi olan 01.10.2008 tarihinden önce memur olanlar askerlik borçlanmalarını 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’na tâbi olarak yapabileceklerdir. Buna göre memurun göreve giriş, derece, kademe ve ek göstergeleri ile emekli keseneğine esas aylığın hesabına ait tüm unsurlar dikkate alınmaktadır. Söz konusu unsurların toplamının başvuru tarihinde yürürlükte olan katsayı ile çarpımı sonunda bulunacak tutarlar esas alınarak yine o tarihteki kesenek ve karşılık oranlarına göre bir aylık olarak tesbit edilen miktarın borçlandırılacak olan ay sayısı ile çarpımı sonucunda toplam borç miktarı belirlenecektir.

Borçlanılan süre emeklilikte son yedi yılın hesabına katılır mı

Bilindiği üzere SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı kapsamında ikisinde veya üçünde çalışmışsa, emeklilik aşamasında bu hizmetler birleştirilmektedir. 01.10.2008 tarihinde önce sigortalı olanların söz konusu hizmetlerin birleştirilmesi esnasında, son yedi yılda hangi sosyal güvenlik kuruluşuna fazla prim ödenmişse o kuruluştan, son yedi yılda eşitlik söz konusu ise en son tâbi olunan sosyal güvenlik kuruluşundan emekli olunmaktadır. Diğer bir ifade ile eşitlik halinde son 1260 gün ödediğiniz kurumdan emekli olabilirsiniz. Askerlik borçlanmanızı hangi tarihte yaparsanız yapın, ödediğiniz primler askerlik yapılan döneme sayılmaktadır. Örneğin 12.08.2001-18.01.2002 tarihleri arasında askerlik görevini yapan bir kişi 12.05.2010 tarihinde askerlik borçlanma talebinde bulunmuş olsun. Ödenen tutar kişinin bugün için değil 12.08.2001-18.01.2002 tarihleri arasında hizmeti sayılacaktır. Dolayısıyla askerlik borçlanması emeklilikte son yedi yılın hesabına katılmaz.

Borçlanma sonucu çıkan primler 1 ay içinde ödenmeli

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından hesaplanan prim borcunun ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren bir ay içersinde ödenmesi gerekmektedir. Bir ay içinde ödenmeyen borçlanmalar için ise, yeniden başvuru yeterlidir ve herhangi bir cezai şartı yoktur. Primi ödenmeyen borçlanma süreleri hizmetten sayılmaz.

Askerlik borçlanması için ödediğiniz primleri geri alamazsınız

Hesaplanan prim borcunuzu size tebliğ edildiği tarihten itibaren bir ay içersinde ödediniz. Daha sonra, askerlik borçlanmanızın emeklilik tarihini etkilemediğini fark ettiniz. Bu durumda sadece askerlik borçlanma tutarını geri alamazsınız. Dolayısıyla borçlanma yapmadan önce iyi bir araştırma yapmanız faydanıza olacaktır.


Ramazan Çanakkaleli