Engelli İşçi Hakları: Gece Çalışma, İzin ve Fazla Mesai (2026)

Gazoz Agacı

Moderator
Son güncelleme: 19 Kasım 2026

Kısa cevap: İş Kanunu engelli işçilerin gece çalıştırılmasını genel olarak yasaklamaz; ancak işe girişte ve düzenli aralıklarla alınan sağlık raporunda gece çalışmasına engel bir durum olmadığının belirlenmesi gerekir. Engelli işçiler diğer işçilerle aynı yıllık izin ve fazla mesai haklarına sahiptir; işveren engelli işçiyi engeline uygun işte çalıştırmak ve makul düzenlemeleri yapmakla yükümlüdür.

Temel haklar​

KonuKural
Gece çalışmaGece çalışmasına uygunluk sağlık raporuyla belirlenir; gece çalışması günde 7,5 saati geçemez
Fazla mesaiDiğer işçilerle aynı; haftalık 45 saati aşan çalışma için zamlı ücret
Yıllık izinİş Kanunundaki kıdeme göre izin süreleri
Engelli kontenjanı50 ve üzeri işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde %3 engelli istihdamı zorunluluğu
Ayrımcılık yasağıEngellilik nedeniyle ücret ve çalışma koşullarında ayrımcılık yapılamaz

Engelli yakını olan işçiler​

Bakmakla yükümlü olduğu engelli yakını bulunan işçiler için bazı kurumlarda vardiya ve gece çalışması konusunda kolaylıklar tanınabilir; kamuda engelli çocuğu olan memurlara ayrıca izin ve yarı zamanlı çalışma hakları vardır. Özel sektörde iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hükümlerine bakın.

Vergi indirimi ve emeklilik​

Engelli işçiler ücretlerinden engellilik indirimiyle daha az vergi öder ve engelli emekliliğinden yararlanır: Engelli Vergi İndirimi 2026 Rehberi, Engelli Emeklilik Şartları 2026 Rehberi

Sık sorulan sorular​


Engelli işçi gece vardiyasına zorlanabilir mi?
Sağlık raporunda gece çalışmasına engel bir durum yoksa işveren gece vardiyası verebilir; rapor engel diyorsa çalıştırılamaz.

Engelli işçinin yıllık izni daha fazla mı?
İş Kanununda engelliler için ayrıca uzun izin öngörülmemiştir; kıdeme göre aynı süreler uygulanır. Toplu sözleşmelerde ek haklar olabilir.

İlgili araçlar ve konular​


Kaynaklar​

  • 4857 sayılı İş Kanunu md. 30 (engelli istihdamı), md. 69 (gece çalışmaları)

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; iş sözleşmenize özgü sorular için Çalışma ve Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne veya bir avukata danışın. Sorularınızı bu konunun altına yazabilirsiniz.

Konunun önceki metni​

Gazoz Agacı' Alıntı:
Engelliler, İş Kanunu tarafından korunan ve pozitif ayrımcılık uygulanan bir gruptur. Bu, zaten olması gerekendir. Hoş ben ortada pozitif ayrımcılık uygulandığını pek sanmıyorum :( Engelli vatandaşlarımızın istihdama katılması hem onların sosyal hayatı açısından hem de ülke ekonomisi açısından önem arz eder. Engelli işçilerin gece vardiyalarında çalıştırılmasının yasak olup olmadığı ile ilgili bir yazı.

işci.jpg

Engelli işçiye tanınan haklar

İş Kanununun engelli işçiler için getirdiği en önemli hak, işçi sayısı 50 ve üzerinde olan işyerlerinde, engelli vatandaşların istihdam edilmesinin zorunlu olmasıdır. Buna göre; bu işyerleri çalışan sayılarının en az %3’ü kadar engelli işçi çalıştırmak zorundadır.

Bunun dışında aşağıdaki haklar da söz konusudur:

Yer altında ve su altında yürütülen işlerde engelli işçi çalıştırılamaz.
Engelli işçi mesleğine, ruhsal ve bedensel durumuna uygun işlerde çalıştırılmalıdır.
Engelli işçinin gece çalışması

İşçi sayısı 50’den az olan işveren, engelli işçi çalıştırabilir mi?

Bir uygulamanın yasak olduğunu söyleyebilmemiz için, bunun İş Kanununda açık şekilde yasaklanmış olması gerekir. Örneğin, yukarıda da belirttiğim gibi, engelli bir işçi su altında ya da yer altında çalıştırılamaz. Çünkü bu durum, açık bir şekilde İş Kanununun 30uncu maddesinde yer almıştır.

Engelli gece vardiyası


İş Kanunu’nun gerek gece çalışmasını düzenleyen 69uncu maddesinde ve gerekse diğer maddelerinde, engellilerin gece çalışmasına yönelik özel bir düzenleme yoktur. Bu hususta bir düzenlemeye, başkaca bir mevzuatta da rastlayamıyoruz. Bunun anlamı, engelli işçinin gece vardiyasında çalıştırılmasının yasak olmadığıdır.

Ve koskoca İş Kanunu'muzda engellilere yönelik ne bir kanun maddesi bulunmakta ne de kanun hükmünde kararnamelerden yararlanılmakta :( işte bizlere iş yaşamında verilen en büyük pozitif ayrımcılık bu bence. Kanun koyucu iş kanunu hazırlarken bile ötekileri bayağı bir yok saymış yoksa onca kanun maddesi içine engellilerin iş yaşam koşullarıyla ilgili en azından bir kaç tane serpiştirmemek başka nasıl açıklanabilir ki???

SONUÇ


Açıkçası, engelli işçilere özel çalışma koşullarının belirlenmesinde, İş Kanunu’nun çok geri kaldığını söylemem gerek. Hatta, bu konuyla ilgili çıkarılmış bir yönetmelik olup olmadığını merak ettiğimde, ne yazık ki var olmadığını gördüm.

Halbuki, korunmaya muhtaç gruplar içinde yer alan engelli işçilerin çalışma şartlarıyla ilgili, özel bir yönetmelik çıkarılması gerekmektedir. Bu yönetmelikte, engelli işçilere özel çalışma süreleri, izin hakları ve benzeri konular düzenlenebilir.

Konumuza dönecek olursak; engelli işçinin gece vardiyasında çalıştırılmasının mümkün olduğunu söylemeliyim. Burada önemli olan; bu gece çalışmasının, niteliği itibariyle engellinin mesleğine, ruhi ve bedeni durumuna uygun olmasıdır.
 
Geri
Üst