Merhaba,
Depresif şikayet ile Bakırköy'de tedavi gördüm ve bipolar teşhisi ile taburcu olup geri hizmete aktarıldım. Taburcu olurken 3 ay ve sonrasında yine 3 ay istirahat rapor verildi. Askerlikten'de muaf oldum hastalığımdan dolayı. Ama tüm bunlara rağmen şu an çalıştığım kurumda ciddi bir mobbing yaşıyorum hastalığımı algılayamıyorlar ve engelli raporu almak istiyorum.
Bu raporun bana nasıl bir faydası olabilir? Hangi avantajları ve dezavantajları olur? Engelli raporum sürekli verilebilir mi?
Teşekkürler.
Merhaba ,
Engelli sağlık kurulu raporu (erişkin raporu), “tanı” koymaktan ziyade
engellilik durumunun ve oranının mevzuata uygun biçimde tespiti ve bu tespite bağlı haklardan yararlanmanız için kullanılan temel belgedir. Bu rapor, kurumunuzdaki psikolojik taciz (mobbing) iddialarını tek başına otomatik olarak durdurmaz; ancak
ayrımcılık yasağı, makul düzenleme yükümlülüğü ve başvuru yolları açısından elinizi güçlendirir.
1) Raporun size sağlayabileceği başlıca faydalar
A) İşyerinde ayrımcılığa karşı daha güçlü hukuki dayanak
- Engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılık yasaktır ve eşitliği sağlamak için makul düzenleme yapılması gerekir. (5378 sayılı Kanun md. 4/A)
- İstihdam süreçlerinin tamamında (başvuru, alım, çalışma şartları, kariyer, sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları) engelliliğe dayalı ayrımcı uygulama yapılamaz; ayrıca işyerinde makul düzenleme yapmak zorunludur. (5378 sayılı Kanun md. 14)
- İş ilişkisinde engellilik nedeniyle ayrım yapılamayacağı ve eşit davranma yükümlülüğü, İş Kanunu’nda da açıkça düzenlenmiştir. (4857 sayılı Kanun md. 5)
Bu çerçevede rapor, “hastalığı algılamıyorlar” dediğiniz tabloda, somut olarak
engellilik temelinde farklı muamele ve
makul düzenleme ihtiyacı iddialarını belgeleyen bir dayanak işlevi görür.
B) Mobbing (psikolojik taciz) iddialarında işverenin “koruma borcu” açısından delil gücü
İşveren, işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek, işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun düzeni sağlamak ve özellikle
psikolojik tacize uğramamayı temin için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md. 417)
Rapor, özellikle “rahatsızlığın dikkate alınmaması”, “uygunsuz görev/tempo baskısı”, “damgalama” gibi olguları
işverenin önlem alma yükümlülüğü bağlamında daha görünür hale getirir.
C) Kurumsal ve idari başvuru yolları (TİHEK dahil)
TİHEK mevzuatında “
makul düzenleme” tanımlanmış; ayrıca “
işyerinde yıldırma” (mobbing) kavramsal olarak yer almıştır. (6701 sayılı Kanun md. 3)
Bu, engellilik temelli ayrımcılık iddianızla birlikte, idari başvuru kanallarında dosyayı daha net çerçevelemenize yardımcı olur.
D) Engelli istihdamı statüsü ve işveren yükümlülükleri
İşyeriniz 50 veya daha fazla işçi çalıştırıyorsa, özel sektör için
%3, kamu için
%4 oranında engelli işçi çalıştırma yükümlülüğü vardır. (4857 sayılı Kanun md. 30)
Aynı maddede, engelli istihdamına ilişkin prim teşviki mantığı da yer alır.
Bu başlık, kurumunuzun engelli çalışan süreçlerini “inisiyatife” bırakmadan, mevzuat çerçevesine çekmekte önemlidir.
E) Vergi avantajı (ücretliyseniz)
Ücret gelirlerinde
sakatlık indirimi (engellilik indirimi) Gelir Vergisi Kanunu md. 31’de düzenlenir.
Uygulamada bunun için raporunuzdaki engellilik oranı ve derecelendirme esas alınır.
2) Dezavantaj ve riskler (bilmeniz gerekenler)
Mevzuatın tanıdığı haklar saklı kalmak üzere, raporun kullanımında şu risk alanları doğabilir:
- Sağlık verisinin yayılması ve damgalama riski: Raporu kurum içinde kimlerin göreceği ve hangi kapsamda işleneceği önemlidir. (Bu, uygulama ve kurum içi süreç yönetimi riskidir.)
- Görev değişikliği veya dışlama girişimleri: Engellilik temelli farklı muamele ve dışlama, 5378 md. 14 kapsamındaki ayrımcılık yasağına aykırılık iddiasına konu olabilir.
- Süreli rapor yenileme yükü: Süreli raporlarda kontrol tarihi geldiğinde yenileme süreçleri gündeme gelir. (Aşağıda açıklıyorum.)
3) Rapor “sürekli” verilebilir mi?
Evet. Yönetmelik sisteminde raporlar
süreli veya
süresiz düzenlenebilir.
- Rapor, düzenlendiği tarihten itibaren engellilik durumunu belirler; rapor süreli ise “rapor bitim tarihinden önceki 3 ay içinde veya rapor bitim tarihinden sonraki 3 ay içinde” yenileme başvurusu yapılabilir. (Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik md. 10/2)
- Düzenlenen rapor, tüm kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşların iş ve işlemlerinde esas alınır. (Yönetmelik md. 10/4)
- Yönetmelikte “kontrol muayenesi” kavramı da tanımlanmıştır; bu, özellikle süreli raporların yenilenmesi süreçlerinde karşılaşılan bir mekanizmadır.
Bipolar bozuklukta raporun süreli veya süresiz verilmesi, “tanı”dan çok
fonksiyonellik, klinik seyir, tedavi gereksinimi, atak sıklığı ve işlev kaybı gibi tıbbi değerlendirme unsurlarına göre sağlık kurulunca belirlenir. Mevzuat, kurulun süreli veya süresiz belirlemesine imkân tanır; otomatik bir “hep süreli” veya “hep süresiz” kuralı yoktur.
4) Rapor sürecinde itiraz hakkınız
Oran, süre veya değerlendirme ile ilgili uyuşmazlık olursa:
- Rapora 30 gün içinde itiraz edilebilir; il sağlık müdürlüğü değerlendirmesi sonrası başka hastaneye sevk ve hakem hastane süreci işletilir; hakem hastane kararı kesindir. (Yönetmelik md. 11)
5) Mobbing açısından pratik ve hukuki yol haritası (raporla birlikte)
Aşağıdaki çerçeve, tamamen mevzuattaki dayanaklara oturur:
- Kurum içi yazılı başvuru
- Engellilik temelli ayrımcılık ve makul düzenleme ihtiyacınızı, raporunuz (çıktığında) eklenerek yazılı bildirin. Dayanak: 5378 md. 4/A ve md. 14.
- İşverenin önlem alma yükümlülüğü
- Psikolojik taciz iddiasında işverenin koruma borcunu hatırlatan yazılı başvuru ve kayıt. Dayanak: TBK md. 417.
- Ayrımcılık ve yıldırma başvuruları
- Engellilik temelinde ayrımcılık ve işyerinde yıldırma iddiası, TİHEK başvurularında birlikte kurgulanabilir. Dayanak: 6701 md. 3 (tanımlar: makul düzenleme, işyerinde yıldırma).
- İş Kanunu eşit davranma
- Çalışma şartlarında engelliliğe dayalı ayrım iddiası için 4857 md. 5 çerçevesi.
6) Kısa sonuç: “Rapor almalı mıyım?”
Sizin anlattığınız tablo, “hastalığı algılamama” üzerinden
damgalama ve ayrımcı muamele ihtimalini işaret ediyor. Engelli sağlık kurulu raporu:
- İşyerinde makul düzenleme talebinizi mevzuat zeminiyle kurar (5378 md. 4/A ve md. 14).
- Mobbing iddiasında işverenin önlem alma yükümlülüğüne (TBK md. 417) karşı daha güçlü bir dosya oluşturur.
- Süreli veya süresiz düzenlenebilir; süreli ise yenileme takvimi ve itiraz mekanizması nettir (Yönetmelik md. 10 ve 11).
